Proces urynkowienia polskiego sektora gazowego rozpoczął się w 1998 roku. Właśnie wtedy państwowe przedsiębiorstwo gazowe - Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo zostało przekształcone w jednoosobową spółkę skarbu państwa. W tym samym roku Prezes Urzędu Regulacji Energetyki rozpoczął proces koncesjonowania przedsiębiorstw działających w sektorze paliw gazowych. Dzięki tym działaniom wyodrębnione zostały poszczególne rodzaje działalności w tzw. "łańcuchu gazowym", a to z kolei było początkiem pogłębionych prac nad urynkowieniem tego sektora.

W aktualnej strukturze rynku gazu występują podmioty prowadzące następujące rodzaje działalności:

• poszukiwanie i wydobycie,
• wytwarzanie,
• przesył (OSP),
• dystrybucja (OSD),
• obrót.

Z dniem 1 lipca 2004 r., ze struktur PGNiG S.A. wydzielono operatora sieci przesyłowej (OSP) - firmę Gaz-System Sp. z o.o., którego zadaniem jest transportowanie gazu sieciami wysokiego ciśnienia.

Sieć przesyłowa Gaz-Sytemu umożliwia dostarczanie gazu ziemnego do większości rejonów Polski. Obecnie Spółka eksploatuje sieć gazociągów przesyłowych o długości ok. 18 tys. km, tłocznie gazu i stacje redukcyjno - pomiarowe (ponad 1300 stacji I stopnia), będące własnością PGNiG SA.

Sprzedaż gazu odbywa się za pośrednictwem sieci przesyłowej oraz, z czego znaczna większość służy do przesyłu gazu wysokometanowego.

Zgodnie z wymogami dyrektywy Unii Europejskiej (2003/55/EC) oraz znowelizowanego Prawa Energetycznego, PGNiG S.A. do 1 lipca 2007 r. dokonało rozdzielenia działalności handlowej od technicznej dystrybucji gazu. W jego wyniku Spółka wydzieliła prawnie sześciu Operatorów Systemu Dystrybucyjnego (OSD) realizujących techniczną dystrybucję gazu sieciami o łącznej długości ok. 102 tys. km oraz utworzyło sześć spółek obrotu detalicznego z siedzibami w Warszawie. Są to tzw. "Spółki Tymczasowe" o nazwach: Dolnośląska Spółka Obrotu Gazem Sp. z o.o., Górnośląska Spółka Obrotu Gazem Sp. z o.o., Karpacka Spółka Obrotu Gazem Sp. z o.o., Mazowiecka Spółka Obrotu Gazem Sp. z o.o., Pomorska Spółka Obrotu Gazem Sp. z o.o. oraz Wielkopolska Spółka Obrotu Gazem Sp. z o.o.

OSD funkcjonują samodzielnie, zgodnie z wymogami niezależności przewidzianymi przez zapisy Dyrektywy 2003/55/EC oraz Prawa energetycznego. Zasada niezależności OSD dotyczy zarówno Kierownictwa OSD (niezależność w podejmowaniu decyzji) jak i pracowników OSD (brak faworyzowania bądź dyskryminacji jakichkolwiek spółek obrotu na rynku unijnym). Takie określenie niezależności osób odpowiedzialnych za zarządzanie OSD oraz samej spółki OSD oznacza, iż PGNiG S.A. nie może wkraczać w operacyjne podejmowanie decyzji przez OSD.

Udziały rynkowe PGNiG S.A.:

97 % w łącznej sprzedaży gazu
98 % w sprzedaży gazu odbiorcom indywidualnym
99 % w przesyle gazu
100 % (prawie) w krajowym wydobyciu gazu
100 % w magazynowaniu gazu

Poza Grupą Kapitałową PGNiG S.A. działa ok. 30 innych niedużych niezależnych podmiotów zajmujących się dystrybucją i sprzedażą gazu, z których największe znaczenie mają: Media-Odra-Warta, G.EN GazEnergia S.A., Gaz Technologia i Energia Sp. z o.o., KRI Sp. z o.o.

W zakresie wydobycia gazu ziemnego w Polsce, poza PGNiG S.A., działalność taką prowadzą firmy: Petrobaltic S.A. mający wyłączną koncesję na poszukiwania i eksploatację złóż węglowodorów na polskim obszarze morskim obejmującym ok. 30 tys. km 2, EuroGas Polska Sp. z o.o., FX Energy Poland Sp. z o.o., RWE Dea Polska Oil Sp. z o.o., CalEnergy Gas Polska Sp. z o.o., CalEnergy Gas Polska Sp. z o.o. oraz Energia Zachód Sp. z o.o.